ANKARA HAVA DURUMU
İLETİŞİM 0 312 5281010

Araştırma Yazıları

Gelard

Adli Bilim Gerçeği/ Dr. Nihal COŞKUN

- +
Adli Bilim Gerçeği/ Dr. Nihal COŞKUN

 

Günlük hayatta birçok adli konularla karşılaşıyoruz. Son yıllarda adli konular oldukça sık konuşulmaya ve tartışılmaya başlandı. Peki nedir bu adli bilim? Adli bilim, yasal sistemde kullanılan bir bilimdir. Bir başka deyimle adli bilim, doğal ve fiziksel bilimlerin suç ve medeni kanuna uygulanmasıdır. Alan bilimi, laboratuvar bilimi ve tıp bilimi gibi kavramlar adli konuların temelini oluşturur. Adli bilim, suçun çözümünde bilimsel metot ve işlemlerin kullanılması olarak anlaşılabilir. Adli bilimin dalları her bilim dalına kök salmış durumdadır ve modern toplumun birçok diğer görünüşü niteliğindedir. Hemen hemen her bilim adli bilim olabilir çünkü her bilim suçun çözümüne ya da değerlendirilmesine katkıda bulunur. Adli bilim, bugün yargı sisteminin önemli bir kısmı olması sebebiyle objektif bir kanıt bulabilme yeteneği şeklinde de düşünülmelidir. Aslında birkaç istisna dışında, adli bilimler geleneksel bilimlerden çok farklı değildir. Tek fark, adli bilim insanlarının yasal hususlara bilimsel teknik ve metotları uygulamasıdır.

 

Adli bilimin gerekliliği nereden gelmektedir?  Çünkü yaşam ve ölüm olaylarında objektif kanıt hayati önem taşımaktadır. Suç olaylarında anahtar kanıt tanıklarda ya da diğer sübjektif araçlardan gelebilmektedir. Bu ise bilimsel metoda dayalı adli kanıt anlamındadır ve tanık ifadesinden bile daha çok güvenilirdir. Yargı sisteminde hiçbir kimse suçluluğu ispatlanmadan suçlu olarak görülemez.

 

Adli psikoloji, adli patoloji, adli diş, adli toksikoloji, adli bilişim ve kriminoloji de bilinen adli bilim konuları içerisindedir. Birçok alandaki bu çeşitlilik, adli bilimcilerin her durumda suçu çözmede yardımcı olur.

Antropolojinin adli bilimlere birçok uygulaması vardır. Fiziksel antropolojinin önemli bir kısmı iskelet biyolojisi ile ilgilenir. Kemik, kemik sistem yapıları, cinsiyet, yaş ve sosyoekonomik durum gibi diğer ilişkileri inceler. Bu bilgiler, suç olaylarının bir kısmını oluşturan iskeletin özelliklerinin incelenmesi açısından önem kazanır. Bu gibi durumlarda analizin hedefi ölmüş kişinin ya da ölüm sebebinin belirlenmesidir. Tek bir kemik ya da kemik parçaları ya da küçük kemik grupları ile kanıt oluşturulabilmektedir. Adli antropologlar kemiğin insan kemiği olup olmadığı ya da hangi hayvana ait kemik olduğunu belirleyebilmektedirler. Tüm kemik incelemesinden cinsiyet, ırk, yaklaşık yaşı, boyu ve yaklaşık sosyoekonomik durumu hakkında bilgi alınabilmektedir.

 

Kriminoloji ise tanıma, toplama, belirlenme ve fiziksel kanıtların karşılaştırılmasının bilimsel metotlara uygulanması şeklinde tanımlanabilir. Bu ise, suç olayları ve fiziksel kanıtların değerlendirilmesi ile bazı olayların yeniden şekillendirilmesini kapsar. Adli bilimciler genellikle suç bilim uzmanları olarak bilinirler.

 

Adli mühendislik ise mekanik, kimyasal, toplumsal ve elektrik mühendisliği kavramlarını suç sebebini belirleme ve suçun yeniden şekillenmesinde araç olarak kullanırlar. Trafik kazaları buna en iyi örnektir. Adli patologlar, toksikologlar, kriminologlar ve diğer mühendisler ile soruna çözüm bulunabilmektedir. Bazı adli mühendisler ise deniz ve uçak kazalarında uzmandırlar. Çiftliklerdeki hayvanların bulundukları yerde yüksek gerilim voltajı sebebiyle verilen zararların tespiti de yine bu mühendisler tarafından yapılabilmektedir. Adli mühendisler doktora ve uzmanlıklarını bir ya da daha fazla adli disiplinlerde elde etmiş mühendislerdir.

Adli dişçilik çok bilinen bir kavram değildir ama adli bilimlerin önemli dişçilik uygulamalarındandır. Uçak kazaları, yangın, patlama veya savaş durumlarında kişi belirlenmesinde güvenilir bir yol olarak karşımıza çıkmaktadır. Adli diş bilim insanı, dişin kalıntısının X-ışınını elde eder ve bunu ölmeden önceki dişin X-ışını ile karşılaştırır. Öncelikle bunun için vücudun belirlenmesinde bazı bilgilere ihtiyaç vardır. Bu tür analizlerde adli diş bilim insanı hemşire ve adli patologlarla birlikte çalışması gerekebilecektir. Adli diş hekimi öncelikle diş hekimidir ve özel uygulama uzmanlığı gerektiren bir meslek dalıdır.

 

Birçok şüpheli ölümlerde ölüm durumu ve sebebinin belirlenmesinde adli patologlara büyük görev düşmektedir. Adli patologların ölüm zamanını belirleme gibi ön araştırma yapılmasını gerektiren suç olaylarını irdeleme gibi yapacakları temel görevler vardır. Ölüm durumu ve sebebini belirlemek için otopsi incelemesi yaparlar. Yaralanma, hastalık ve zehirlenme gibi ölüme sebep olan durumları araştırırlar. Bu durumda adli patologlar doku örneklerinin alınması ve belirlenmesi hususunda adli toksikologlarla yakın işbirliği yaparlar. Adli patologlar ölüm şartlarının belirlenmesinde suç analizi yapanlarla ölüm durumu ve sebebi hakkında doğru sonuçlar elde etmek için çalışırlar. Adli patolojinin yanı sıra önemli diğer biyolojik bilimlerin bir uygulaması da adli böcek uygulamasıdır. Bazı böceklerin farklı çeşitleri insan vücuduna yumurtalarını bırakırlar. Bilim insanları da vücuda giren böcekleri ileri tekniklerle inceleyerek bir sonuca varırlar. Bazı böcekler ölümden hemen sonra vücuda girerken diğer çeşit böcekler bekler ve belli zaman aralığı geçtikten sonra vücuda girerler. Bu ise kişinin ne zaman öldüğü hakkında önemli bilgi verir. Sıcaklık, nem, defnetme koşulları ve giysi çeşidi gibi birçok çevresel faktörler göz önünde bulundurularak doğru belirleme yapılabilmektedir. Bunun yanında zehirlenme durumları da vardır. Zehir kaynağı vücudun çürümesinden sonra bile tespit edilebilmektedir.

 

 

Psikolojik suç alanında da birçok durum karşımıza çıkmaktadır. Aynı çeşit suçu tekrarlayan kişiler seri suç kapsamında değerlendirilirler. Bazı kişilerin suça ilişkin özel motivasyon ve sebepleri vardır. Bazı tahminler seri suçların önlenmesinde polise yardımcı olur. Davranış bilimciler toplum tarafından az bilinen diğer etkinliklerle içi içedirler. Davranış adli bilimcinin en önemli rolü, bire bir görüşme, şüphelilerin sorguya çekilmesi ve tanıklarda ortaya çıkar.

 

El yazı analizi en bilinen belge incelemesidir. Adli belge inceleyenler sorulara cevap elde edebilmek için fiziksel ve gözlem tekniklerinin yanı sıra kimyasal analizden de yararlanır. Özellikle mürekkepli el yazı belgesinin yaşını belirleyebilmektedirler. Belgedeki mürekkep yaşının belirlenmesinde mürekkep içindeki maddelerin kimyasal bileşimindeki değişiklikler bile tespit edilebilmektedir.

 

 

 

Toksikoloji, vücuttaki ilaç ve zehirlerin belirlenmesi ve analizidir. Adli toksikoloji ise ölüm ya da yaralanmalara sebep olan durumlardaki analiz çeşididir. Vücuttaki alkol miktarını ölçmede genellikle kan analizlerinde adli toksikolojinin önemli bir yeri vardır. Son yıllarda birçok şirket, işçinin aktif çalışırken işveren tarafından ilaç kullanımındaki tutumu polis ve itfaiye tarafından irdelenmektedir. Bu durum fabrikalarda çıkan yangınlarda işverenlerin sigortadan talep edeceği tazminat ile de ilişkilidir. Birçok ilaç test programları, işçilerin ilaç konsantrasyonlarını rutin ya da gelişigüzel belirleyebilmektedir. İşe girişte birtakım sağlık kontrollerinin yapılması da oldukça önem kazanmaktadır. Laboratuvarda çalışacak kişilerin işe giriş öncesinde saç ve idrar tahlili istemeleri hususu adli konuların çabuk çözülmesinde hayati öneme sahiptir.

 

 

Adli bilişim ise elektronik verilerin açıklanması anlamındadır. İşlemin amacı geçmiş olayların aydınlatılmasında dijital bilgi toplama, belirleme ve doğrulama ile kanıtın orijinal şeklinin tespit işlemidir. Bu teknikten mahkemelerde suçu ilişkin karar verilmesinde sıklıkla kullanılmaktadır. Bazı çeşitli varsayımların çürütülmesi ya da diğer geriye dönük iş ve işlemlerin aydınlatılmasında adli bilişim kullanılmaktadır.

 

 

 

Sonuçta adli olaylar, farklı bilim dallarının temel prensiplerinin ortak bir paydada bir araya gelmesi ile çözülebilmektedir.

 

 

YORUM GÖNDERYorumlarınızı göndermek için alt kısımdaki formu kullanabilirsiniz.